Borar

Borar eru grunnverkfæri í smíði, innréttingum, viðhaldi og uppsetningum – og rétti borinn ræður miklu um frágang, nákvæmni og hraða. Hér er yfirsýn yfir boraflokka á Ásborg, með stuttum valleiðbeiningum til að hjálpa þér að velja rétt eftir efni, vél og verkefni.

Ef þú ert óviss: byrjaðu á efninu (tré, málmur, steinn/flísar) og veldu svo bor eftir því hvort þú ert að gera gegnumgöt, innfellingar, raufar eða kerfisborun.

• Hvernig á að velja réttan bor
• Boraflokkar og hvað þeir henta í
• Hraði vs frágangur
• Samhæfni: skaft, festingar og RH/LH
• Öryggi og vinnulag
• Algengar spurningar

Hvernig á að velja réttan bor

1) Veldu eftir efninu

• Tré og plötuefni: tréborar, sponsborar, snígilborar, spaðaborar, gegnumbor og innréttingaborar eftir verkefni.
• Málmur: stál- og cobalt-borar.
• Steinn/múr: steinborar (oft SDS).
• Flísar: flísaborar sem eru ætlaðir fyrir flísar, með rólegri vinnu og réttu vinnulagi.

2) Veldu eftir verkefni

• Forborun og festingar: tréborar eða málmborar eftir efni.
• Innfellingar: sponsborar og dílaborar (t.d. lamabor/hinge boring).
• Stórar holur: dósaborar eða spaðabor (í tré).
• Raufar/langspór: fræsiborar og hulsuborar.

Boraflokkar og hvað þeir henta í

Borar fyrir CNC vélar

Fyrir endurtekna, nákvæma borun í CNC/kerfisvinnu þar sem festing, skaft og skurðstefna þarf að passa uppsetningu.

Borar með úrsnara

Bora og úrsnúningur í einu ferli svo skrúfuhaus sitji snyrtilega og jafnt við yfirborð.

Borasett

Samhæfðar stærðir í einu setti fyrir skipulagða vinnu og hraðari skipti milli bora.

Demantsborar

Fyrir borun í hörð og slitandi efni þar sem þú vilt betri stjórn og hreinni holur með réttum vinnubrögðum.

Dílaborar

Innréttingaborar fyrir kerfisborun: lamabor, hinge boring, Forstner/innfellingar og tappar/plug cutters þar sem passform skiptir máli.

Dósaborar fjölnota

Stórar holur með hole saws, með réttum miðjubor og festingu (t.d. SDS) og val á efnisgerð (bi-metal/cobalt/carbide) eftir notkun.

Fræsiborar

Langspors- og spíralborar fyrir raufar og dýpri vinnu, með áherslu á flísalosun og endurtekningu.

Gegnumbor

Sérborar fyrir gegnumholur með hreinni útgangi og endurtekningu, algengir í innréttingum og tappa/dowel vinnu.

Hulsuborar

Mortising bits fyrir tappholur og langar raufar, oft með S13/S16 og RH/LH eftir vélauppsetningu.

Snígilborar

Auger bits fyrir djúpa borun í timbri, með góðri flísalosun og beinum skurði þegar borað er í þykkt efni.

Spaðaborar

Hraðvirk trébor fyrir stærri holur, sérstaklega í uppsetningum og byggingarsmíðum.

Sponsborar

Fyrir hreinar holur með flötum botni og snyrtilegri brún, sérstaklega í innfellingum.

Stál & Cobalt borar

Málmborar fyrir stál og krefjandi borun, þar sem rétt vinnulag og kæling skiptir miklu fyrir endingu og nákvæmni.

Steinborar

Fyrir múr og stein, oft SDS borar í mismunandi lengdum og þvermálum eftir festingu og dýpt.

Tappa- & flísaborar

Tappaborar fyrir stýrðar innfellingar í tré og flísaborar fyrir örugga borun í flísar með minni sprungu- og flísunarhættu.

Tréborar

Almenn tréborun og forborun, þar á meðal brad point borar/sett þegar þú vilt betri miðjun og hreinni brún.

Hraði vs frágangur

Besti frágangurinn kemur sjaldnast með því að ýta hraðar. Stöðug framrás, rétt bor fyrir efnið og prufur í afgangi skila oft meiri árangri en „sterkari vél“.

Samhæfni: skaft, festingar og RH/LH

Staðfestu alltaf:

• Festingu (chuck, SDS, S13/S16/S10 o.s.frv.)
• RH/LH þegar við á (skurðstefna í kerfisvélum)
• Lengd miðað við dýpt og aðgengi

Öryggi og vinnulag

Festu vinnustykki vel, notaðu hlífðargleraugu og stilltu vinnulag eftir efni. Í stein/flísum skiptir það máli að forðast óþarflegan titring og í málmi að skera flís (ekki nudda) með réttri pressu og kælingu þegar við á.

Algengar spurningar

Hvað á ég að velja ef ég er óviss?

Byrjaðu á efninu og verkefninu: tré (trébor/spons/spaða), málmur (stál/cobalt), steinn (SDS steinbor), flísar (flísabor). Svo skoðarðu hvort þú þarft innfellingu, rauf eða stóra holu.

Af hverju verður útgangurinn rifinn eða flísast?

Algengast er of mikill þrýstingur í lokin, sljór bor eða skortur á stuðningi. Hægðu á í lokin og notaðu bakplötu þegar við á.

Hvað á ég að senda til að fá rétta ráðgjöf?

Segðu hvaða efni þú ert að bora í, hvaða vél/festingu þú notar, holustærð og dýpt, og hvort frágangur eða hraði sé forgangur.